Beton sınıfına göre tasarım basınç dayanımını (fcd), karakteristik ve tasarım eksenel çekme dayanımını (fctk, fctd), elastisite modülünü (Ec), kayma modülünü (Gc) ve ısıl boy değişimini TS 500 (Şubat 2000) bağıntılarıyla hesaplar. Her değerin yanında dayandığı madde ve denklem numarası verilir.
TS 500 Çizelge 3.2. TBDY 2018 Md. 7.2.5.1: binalarda en az C25.
TS 500 Md. 6.2.5
İsteğe bağlı
Ecj için (Md. 3.3.3.1)
Azalma için eksi değer girin.
Sonuç
Tasarım basınç dayanımı fcd (Denk. 6.2)
–
Tasarım çekme dayanımı fctd (Denk. 6.2)
–
Karakteristik çekme dayanımı fctk (Denk. 3.1)
–
Elastisite modülü Ec (Denk. 3.2)
–
Kayma modülü Gc (Denk. 3.3)
–
Poisson oranı νc (Md. 3.3.3.2)
–
Tüm beton sınıfları (MPa)
| Sınıf | fck | fcd | fctk | fctd | Ec Denk. 3.2 | Ec Çiz. 3.2 | Gc |
|---|
Denklemlerden hesaplanan değerler ile TS 500 Çizelge 3.2’deki yuvarlanmış değerler birlikte gösterilmiştir. Kullanılabilirlik sınır durumu hesaplarında malzeme katsayıları 1,0 alınmalıdır (TS 500 Md. 6.2.5).
Beton tasarım değerleri nasıl hesaplanır?
Aşağıdaki bağıntılar TS 500 (Şubat 2000) metninden alınmıştır; madde ve denklem numaraları parantez içinde verilmiştir.
fctk = 0,35 √fck [MPa] (Denk. 3.1, Md. 3.3.2)
Ecj = 3250 √fckj + 14000 [MPa] (Denk. 3.2, Md. 3.3.3.1)
Darbe yüklemeleri için Ec %10 artırılır
Gcj = 0,40 Ecj (Denk. 3.3, Md. 3.3.3.3)
νc = 0,20 (Md. 3.3.3.2)
αt = 10⁻⁵ 1/°C (Md. 3.3.3.4)
fcd = fck / γmc , fctd = fctk / γmc (Denk. 6.2, Md. 6.2.5)
γmc = 1,5 yerinde dökülen beton; 1,4 öndökümlü beton;
nitelik denetimi gerektiği gibi yapılamıyorsa tasarımcının kararıyla 1,7
ΔL = αt · L · ΔT
fck, 150 mm × 300 mm standart silindirin 28 günlük karakteristik basınç dayanımıdır (Md. 3.3.1). Ec denklemi, 0,4 fck gerilme düzeyine karşılık gelen sekant elastisite modülü tanımına uygundur (Md. 3.3.3.1).
Örnek
C25, yerinde dökülen beton (γmc = 1,5): fcd = 25 / 1,5 = 16,67 MPa; fctk = 0,35 × √25 = 1,75 MPa (Çizelge 3.2: 1,8); fctd = 1,75 / 1,5 = 1,167 MPa; Ec = 3250 × 5 + 14000 = 30 250 MPa (Çizelge 3.2: 30 000); Gc = 0,40 × 30 250 = 12 100 MPa. 30 m uzunluğundaki bir elemanda 40 °C sıcaklık artışı: ΔL = 10⁻⁵ × 30 000 mm × 40 = 12 mm.
TBDY 2018’deki ek koşullar (binalar)
- Yönetmelik kapsamında yapılacak tüm betonarme binalarda C25’ten daha düşük dayanımlı beton kullanılamaz (Md. 7.2.5.1).
- Bu binalarda TS 500’deki tanıma göre nitelik denetimli, bakımı yapılmış ve vibratörle yerleştirilmiş beton kullanılması zorunludur; kendiliğinden yerleşen beton da kullanılabilir (Md. 7.2.5.2).
- Kesit hesaplarında TS 500’deki kabuller, betondaki gerilme dağılımı ve elastisite modülü kullanılır. C50’den yüksek beton sınıflarında eğilme momenti ve eksenel yük altındaki taşıma gücü hesaplarında gerilme dağılımı ve elastisite modülü TS EN 1992-1’e göre alınır (Md. 7.2.4); bu nedenle araç C50 ile sınırlıdır.
Kaynaklar
- TS 500 Betonarme Yapıların Tasarım ve Yapım Kuralları, Türk Standardları Enstitüsü, Şubat 2000 — Md. 3.3.1, 3.3.2, 3.3.3.1–3.3.3.4, 6.2.5; Çizelge 3.2; Denk. 3.1, 3.2, 3.3, 6.2.
- Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, Resmî Gazete 18.03.2018, Sayı 30364 (Mükerrer) — Md. 7.2.4, 7.2.5.1, 7.2.5.2.