Gerilme Nedir? Çekme, Basınç, Kesme, Eğilme ve Burulma Gerilmeleri

Gerilme Türleri Nelerdir?

Gerilmeler, malzemeye uygulanan kuvvetin türüne göre farklı şekillerde oluşabilir. Bir yapı elemanı bazen yalnızca tek bir gerilmeye maruz kalırken, çoğu zaman birden fazla gerilme aynı anda etkili olmaktadır.

Başlıca gerilme türleri aşağıdaki gibidir.

Çekme Gerilmesi

Bir malzemenin iki ucundan zıt yönlerde çekilmesi sonucu oluşan gerilmedir.

Örneğin çelik donatılar, askı köprü kabloları ve çelik halatlar çekme gerilmesi altında çalışır. Betonun çekme dayanımı düşük olduğundan, betonarme yapılarda bu görevi büyük ölçüde çelik donatılar üstlenmektedir.

Basınç Gerilmesi

Bir malzemenin iki ucundan sıkıştırılması sonucu oluşan gerilmedir.

Beton kolonlar, perdeler, temeller ve yığma duvarlar çoğunlukla basınç gerilmesi altında çalışmaktadır. Betonun en güçlü olduğu gerilme türü de basınç gerilmesidir.

Kesme Gerilmesi

Kesme gerilmesi, birbirine paralel ancak zıt yönlü kuvvetlerin etkisiyle oluşur.

Cıvatalar, pimler ve kaynak bağlantıları kesme gerilmesine örnek olarak verilebilir. Ayrıca deprem kuvvetlerinin etkisiyle kolon, kiriş ve perdelerde de kesme gerilmeleri meydana gelebilir.

Eğilme Gerilmesi

Bir eleman eğilmeye zorlandığında kesitin bir tarafında çekme, diğer tarafında ise basınç gerilmesi oluşur. Bu iki etkinin birlikte meydana getirdiği gerilmeye eğilme gerilmesi denir.

Kirişler, konsollar, balkonlar ve döşemeler eğilme gerilmesinin en sık görüldüğü yapı elemanlarıdır.

Burulma Gerilmesi

Bir elemanın kendi ekseni etrafında döndürülmeye zorlanması sonucu oluşan gerilmedir.

Şaftlar, miller ve matkap uçları burulma gerilmesine örnek verilebilir. İnşaat mühendisliğinde ise özellikle burulmaya çalışan kirişler ile düzensiz planlı yapılarda bu gerilmeler dikkate alınmaktadır.

Gerilme, kuvvet sonucu oluşur. “Kuvvet Nedir? Kuvvetin Tanımı, Özellikleri ve Günlük Hayattaki Örnekleri” konulu yazımızı okumak için TIKLAYABİLİRSİNİZ!

Konuyla ilgili daha detaylı bilgi edinmek için sitemizde arama yapabilir veya yazının hemen altında yer alan “İlgili Diğer İçerikler” bölümündeki yazıları inceleyebilirsiniz. Eksik, yanlış veya eklememiz gerektiğini düşündüğünüz hususlar varsa lütfen yorumlarda belirtiniz.