Adam-saat nasıl hesaplanır?
Adam-saat, işçi sayısı ile her işçinin çalıştığı saatin çarpımıdır. Adam-gün işçi sayısı ile çalışılan gün sayısının, adam-ay ise adam-günün bir aydaki çalışma günü sayısına bölümüdür. Bir aydaki çalışma günü ve günlük çalışma saati işyerine göre değiştiği için araç bunları sizden ister.
Yasal çalışma süresi sınırları (4857 sayılı İş Kanunu)
- Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok 45 saattir; aksi kararlaştırılmamışsa haftanın çalışılan günlerine eşit bölünür (Md. 63/1). Araçtaki “45 saati günlere eşit böl” düğmesi bu hükmü uygular: 6 gün için 7,5 saat, 5 gün için 9 saat.
- Tarafların anlaşmasıyla haftalık süre günlere farklı dağıtılabilir, ancak günde on bir saati aşamaz; iki aylık süre içinde haftalık ortalama normal süreyi aşamaz (Md. 63/2).
- Haftalık 45 saati aşan çalışma fazla çalışmadır; denkleştirme uygulanıyorsa ortalama aşılmadıkça fazla çalışma sayılmaz. Fazla çalışmanın toplamı yılda 270 saatten fazla olamaz ve işçinin onayı gerekir (Md. 41).
- Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz (Md. 68). İşçilerin gece çalışmaları yedi buçuk saati geçemez (Md. 69).
- Yer altı maden işleri, turizm gibi özel hükümler bu araçta dikkate alınmaz.
Çözümlü örnekler
Örnek 1: 6 işçi, haftada 6 gün, günde 7,5 saat, 20 gün çalışıyor. AS = 6 × 20 × 7,5 = 900 adam-saat; AG = 6 × 20 = 120 adam-gün. Aylık çalışma günü 22 girilirse AA = 120 / 22 = 5,45 adam-ay. Haftalık süre 6 × 7,5 = 45 saat; sınır aşılmıyor.
Örnek 2: 900 adam-saatlik iş, 4 işçi ile günde 9 saat (haftada 5 gün) çalışılırsa d = 900 / (4 × 9) = 25 iş günü, yani 5 hafta sürer.
Örnek 3: 3 işçi, haftada 6 gün, günde 10 saat, 12 gün: AS = 360 adam-saat. Haftalık süre 60 saat, 45 saati 15 saat aşıyor; 12 günde (2 hafta) işçi başına 12 × (10 − 7,5) = 30 saat fazla çalışma yapılmış olur.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu, Resmî Gazete 10.06.2003, Sayı 25134 (değişiklikleriyle, Mevzuat Bilgi Sistemi metni) — Md. 41, 63, 68, 69.